Yeni bir krem, takı, deterjan ya da eldiven sonrası cildinde kızarıklık, kaşıntı ve tahriş belirdiyse, bu kontakt dermatit olabilir. Adından da anlaşılacağı gibi, cildin bir maddeyle temasına verdiği tepkidir. İki temel türü vardır ve ikisini ayırt etmek, tekrarını önlemek için önemlidir. Bu yazıda bunu ele alıyoruz.
İki tür: tahriş ve alerji
Kontakt dermatitin iki ana biçimi vardır. Tahriş edici (irritan) kontakt dermatit, bir maddenin cildi doğrudan yıpratmasıyla oluşur; herkeste, yeterince maruz kalınırsa görülebilir (örneğin sık el yıkama, deterjan). Alerjik kontakt dermatit ise bağışıklık sisteminin belirli bir maddeye (alerjen) karşı geliştirdiği aşırı tepkidir; yalnızca o maddeye duyarlı kişilerde ortaya çıkar ve genellikle temastan bir-iki gün sonra belirir.
Sık karşılaşılan tetikleyiciler
Tahriş kaynaklı olanda su, sabun, deterjan, dezenfektan ve sık el yıkama başrol oynar; bu yüzden "el egzaması" sık görülür. Alerjik olanda ise nikel (takı, düğme), kokular/parfümler, bazı koruyucular, saç boyaları, lastik/eldiven ve bazı bitkisel özler tipik alerjenlerdir. Aynı kişide zamanla yeni alerjiler gelişebilir.
Nasıl anlaşılır?
Kontakt dermatitte döküntü genellikle temas eden bölgeyle sınırlıdır ve sınırları temas alanını takip eder, bu önemli bir ipucudur. Örneğin bileklikten kaynaklı bir alerjide kızarıklık tam o bölgede olur. Kaşıntı, kızarıklık, bazen küçük kabarcıklar ve kuruluk görülür. Tekrarlayan ve nedeni belirsiz durumlarda dermatoloğun yaptığı yama (patch) testi sorumlu alerjeni bulmaya yardımcı olur.
Korunma ve yaklaşım
En etkili yaklaşım tetikleyici maddeyi tespit edip ondan kaçınmaktır. Tahriş kaynaklı olanda cildi korumak (eldiven, nazik temizleyici, bol nemlendirme) esastır. Yeni ürünleri kola/kulak arkasına küçük miktarda uygulayıp 48 saat beklemek (yama testi) alerjik tepkileri önceden yakalar. Belirti çıkan bölgeyi kaşımamak ve tahriş edeni uzaklaştırmak iyileşmeyi hızlandırır.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Yaygın, şiddetli, kabarcıklı ya da yüzde/göz çevresinde belirgin döküntü, iyileşmeyen ya da tekrarlayan durumlar dermatolojik değerlendirme gerektirir. Sorumlu alerjenin tespiti bazen ancak yama testiyle mümkün olur ve bu, gelecekteki atakları önlemenin anahtarıdır.
Dr.Leaf yaklaşımı
Kontakt dermatite yatkın hassas ciltte, az bileşenli ve parfümsüz bir yaklaşım esastır. Dr.Leaf formülleri kişiye özel ve az sayıda bitkisel bileşenle kurgulanır; yine de hassas ciltte her formül önce yama testinden geçirilmelidir, çünkü doğal bileşenler de bazı kişilerde tepki yaratabilir. Bilinen bir alerjin varsa, bunu Ece ile paylaşman formülün güvenli hazırlanmasına yardımcı olur.
Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiyenin yerini almaz.